De 7 beste AI-geletterdheid trainingen en cursussen (2026)

Sinds 2 februari 2025 geldt in de AI-verordening (AI Act) een plicht rond AI-geletterdheid voor organisaties die AI-systemen aanbieden of gebruiken. Dat raakt bijna elk bedrijf: wie ChatGPT, Copilot of een AI-functie in bestaande software gebruikt, valt eronder. Veel organisaties zoeken daarom een training of cursus voor hun medewerkers.

Het aanbod is groot en de prijsverschillen ook. Er zijn gratis online cursussen van een paar uur, klassikale trainingen van een dag en workshops op maat voor je hele team. Sommige aanbieders beloven dat je met hun certificaat "volledig voldoet". Dat is meer dan de wet zegt, zoals je hieronder leest.

In deze gids vergelijken we 7 trainingen en cursussen AI-geletterdheid die in Nederland beschikbaar zijn. Per training zie je de vorm, duur, prijs en voor wie hij past. We hebben elke training op 31 oktober 2026 op de eigen website van de aanbieder gecontroleerd.

Disclosure: AY Automate publiceert deze lijst en zet zijn eigen workshops op nummer 1. Onze workshops zijn praktijkgericht en geen aparte AI Act-cursus. Zoek je vooral een gratis basiscursus met certificaat, begin dan bij nummer 2.

Wat de AI Act nu vraagt (stand 31 oktober 2026)

Artikel 4 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) geldt sinds 2 februari 2025. Het is gewijzigd door de Digital Omnibus on AI (Verordening (EU) 2026/1744). Volgens de vragen en antwoorden over AI-geletterdheid van de Europese Commissie, bijgewerkt op 20 oktober 2026, zijn de wijzigingen van artikel 4 medio juli 2026 in werking getreden. Wat dat betekent:

• AI-geletterdheid blijft een verplichting voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken (deployers) van AI-systemen
• De wet schrijft geen specifiek of "voldoende" niveau meer voor, en je hoeft geen bepaald niveau per persoon te garanderen
• Wie AI-systemen met een hoog risico inzet, moet personeel dat menselijk toezicht houdt wel trainen
• Nationale markttoezichthouders houden vanaf 2 augustus 2026 toezicht op deze regels

De wet schrijft ook geen specifieke cursus of certificaat voor. Een training is één manier om invulling te geven aan de plicht, naast bijvoorbeeld een AI-beleid en duidelijke werkafspraken. Een uitgebreide uitleg lees je in ons artikel over AI-geletterdheid en de AI Act. Dit is geen juridisch advies; check bij twijfel de actuele tekst op EUR-Lex.

De beste AI-geletterdheid trainingen: kort overzicht

• AY Automate workshops: Best voor teams die naast de basis direct leren werken met AI-tools en workflows. Openbare workshops vanaf $397 per persoon, teampakketten vanaf $1,997.
• Nationale AI-Cursus: Best gratis basiscursus in het Nederlands, ongeveer 2,5 uur, met basiscertificaat.
• AI-Certified: Best voor grote groepen die online willen starten, met een gratis programma en een AI-Brevet met examen.
• Learnit: Best klassikale dagtraining met de AI Act als rode draad, €695 excl. btw per persoon.
• DataNorth AI: Best als workshop op locatie of online voor één team, in 2 of 4 uur.
• ML6: Best voor organisaties die een traject van vier sessies met certificering per medewerker willen.
• Elements of AI: Best gratis cursus om de achtergrond van AI te begrijpen, in je eigen tempo.

1. AY Automate workshops, best voor praktijk met je eigen workflows

AY Automate geeft workshops waarin teams leren werken met AI in hun eigen werk. Er zijn drie vaste formats: een eendaagse workshop GenAI-strategie voor het management (prompting, eigen GPT's, security en governance, AI-strategie), een tweedaagse bootcamp agentic workflowautomatisering voor operations en product, en een tweedaagse bootcamp AI-coding voor engineers. Deelnemers gaan naar huis met werkende workflows en een plan om AI in hun eigen rol toe te passen.

Dit is geen AI Act-cursus met certificaat. Het past bij organisaties die de basis al hebben gelegd, of die AI-geletterdheid willen combineren met echte toepassingen. Meer over het aanbod lees je op de pagina AI-geletterdheid training.

Belangrijkste kenmerken

• Drie formats per doelgroep: management, operations, engineers
• Security, governance en databeleid in de strategieworkshop
• Bouwen met je eigen processen in plaats van algemene voorbeelden
• Remote, op locatie of hybride

Best voor

• Teams die AI al gebruiken en verder willen dan de basis
• Managementteams die een AI-strategie en spelregels willen opstellen

Prijs

• Openbare workshops vanaf $397 per persoon
• Teampakketten vanaf $1,997
• Programma's op maat op offerte

Pluspunten

• Praktisch: deelnemers bouwen iets wat ze de volgende dag gebruiken
• Combineert training met hulp bij implementatie

Minpunten

• Geen apart AI Act-certificaat
• Duurder dan gratis online cursussen

2. Nationale AI-Cursus, best gratis basiscursus in het Nederlands

De Nationale AI-Cursus is in 2018 bedacht door Jim Stolze en ontwikkeld door Stichting Lowercase. Sinds 1 oktober 2026 is het platform overgedragen aan Gotcha AI Certified. De cursus is gratis, gefinancierd met subsidies van het ministerie van BZK en het SIDN Fonds plus sponsorgiften.

De Basiscursus AI-Geletterdheid bestaat uit negen korte hoofdstukken, duurt ongeveer 2,5 uur en sluit af met een Basiscertificaat AI-Geletterdheid. Er zijn verdiepende modules over AI en ethiek en over AI in de zorg.

Belangrijkste kenmerken

• Negen hoofdstukken in je eigen tempo
• Basiscertificaat na afloop
• Verdieping: AI & Ethiek, AI voor de Zorg
• Alleen in het Nederlands

Best voor

• Alle medewerkers als eerste stap
• Organisaties met weinig budget

Prijs

• Gratis

Pluspunten

• Gratis en volledig in het Nederlands
• Kort genoeg om iedereen te laten volgen

Minpunten

• Algemeen, niet afgestemd op jouw tools of sector (de sectorcursussen zijn per 2 augustus 2026 gestopt)
• Geen begeleiding of vragen stellen aan een trainer

Website: ai-cursus.nl

3. AI-Certified, best voor grote groepen die online starten

AI-Certified wil "1 miljoen werkenden in Nederland AI-geletterd" maken. Het programma is ontwikkeld door RMMBR, met partners zoals Stichting Nederland Onderneemt Maatschappelijk, Van Haren Learning Solutions en nlgroeit. Er is een online academy met een Snelle Start van 25 minuten, een Basis-programma, het AI-Brevet met officieel examen en een gratis toolkit voor medewerkers.

Voor sectoren of grote organisaties zijn er maatwerkvarianten met koppeling aan je eigen leeromgeving (LMS).

Belangrijkste kenmerken

• Snelle Start van 25 minuten
• AI-Brevet met examen voor verdieping
• Workshops, lezingen en maatwerk
• Koppeling met je eigen LMS

Best voor

• Grote organisaties die veel medewerkers tegelijk willen opleiden
• HR-teams die voortgang in hun eigen leeromgeving willen zien

Prijs

• Programma en toolkit gratis volgens de site
• AI-Brevet, workshops en maatwerk op aanvraag

Pluspunten

• Gratis instap
• Opbouw van kort naar diepgaand

Minpunten

• Prijzen voor het AI-Brevet en maatwerk staan niet op de site
• Onduidelijk welk certificaat je bij Basis krijgt

Website: aicertified.nl

4. Learnit, best klassikale dagtraining over artikel 4

Learnit geeft de dagtraining "AI-geletterdheid voor organisaties (AI Act)". Je leert wat artikel 4 vraagt, welke AI-systemen meetellen, wat de risico's zijn (privacy, bias, hallucinaties, vertrouwelijkheid) en hoe je kaders opstelt voor verantwoord AI-gebruik. Er zijn praktische demo's met ChatGPT en Copilot en je krijgt een werkmap met checklists mee. Learnit draagt het NRTO-keurmerk.

Let op: de training belooft "volledig voldoen aan artikel 4". Sinds de wijziging van juli 2026 schrijft de wet geen vast niveau voor, dus geen enkele training kan dat garanderen.

Belangrijkste kenmerken

• Artikel 4 in begrijpelijk Nederlands
• Demo's met ChatGPT en Copilot
• Kaders, voorbeeldteksten en checklists
• Hoe je documenteert wat je hebt gedaan

Best voor

• Leidinggevenden, HR en compliance die beleid moeten opstellen
• Medewerkers die liever klassikaal leren

Prijs

• €695 excl. btw per persoon (€840,95 incl. btw), inclusief materiaal en lunch
• Groepsoffertes op aanvraag

Pluspunten

• Duidelijke focus op de wet en beleid
• Concreet materiaal om mee te nemen

Minpunten

• Een volle dag op locatie
• De belofte over volledig voldoen gaat verder dan de wet

Website: learnit.nl

5. DataNorth AI, best als teamworkshop op locatie of online

DataNorth AI, met kantoren in Groningen en Amsterdam, geeft een interactieve workshop AI-geletterdheid op locatie of digitaal. De workshop behandelt de basis en soorten AI, actuele trends en toepassingen per sector, en praktijkcases met oefeningen over kansen en risico's. Een senior AI-expert geeft de workshop.

De standaardvarianten duren 2 of 4 uur voor groepen tot 10 deelnemers. Grotere groepen kunnen in een workshop op maat.

Belangrijkste kenmerken

• Varianten van 2 en 4 uur
• Op locatie of digitaal
• Groepen tot 10 deelnemers, groter op maat

Best voor

• Eén team of afdeling die samen wil starten
• Organisaties die een trainer op locatie willen

Prijs

• Vaste prijzen per groep op de site (rond €2.500 tot €2.900 voor de standaardvarianten)
• Maatwerk op offerte

Pluspunten

• Kort en interactief
• Gegeven door een senior AI-expert

Minpunten

• Certificaat niet vermeld
• Relatief duur per deelnemer bij kleine groepen

Website: datanorth.ai

6. ML6, best voor een traject met certificering per medewerker

ML6, een AI-bedrijf met kantoren in Amsterdam en Eindhoven, biedt een AI Literacy Training van vier sessies van een uur: introductie op AI, introductie op generatieve AI, dagelijks gebruik van AI, en verantwoorde AI met risico's en compliance. Medewerkers die de training en een quiz afronden, krijgen een individuele certificering; de organisatie krijgt een organisatiebrede certificering.

De sessies worden afgestemd op de grootte en behoeften van je organisatie.

Belangrijkste kenmerken

• Vier sessies van een uur
• Quiz en certificering per medewerker en voor de organisatie
• Sessie over verantwoorde AI en compliance

Best voor

• Middelgrote en grote organisaties die bewijs per medewerker willen
• Teams die AI ook zelf ontwikkelen

Prijs

• Op aanvraag

Pluspunten

• Gestructureerd traject in behapbare blokken
• Gegeven door een bedrijf dat zelf AI bouwt

Minpunten

• Prijs niet openbaar
• Trainingstaal niet vermeld op de pagina

Website: ml6.eu

7. Elements of AI, best gratis cursus over de achtergrond van AI

Elements of AI is een gratis online cursus van MinnaLearn en de Universiteit van Helsinki, met TU Delft als Nederlandse partner. Je volgt de cursus in je eigen tempo. Hij legt uit wat AI is, wat het wel en niet kan en hoe het werkt, zonder dat je kunt programmeren.

Voor de AI Act zelf is de Nationale AI-Cursus directer. Elements of AI geeft meer achtergrond en past bij medewerkers die echt willen begrijpen hoe AI werkt.

Belangrijkste kenmerken

• Online in je eigen tempo
• Geen programmeerkennis nodig
• Nederlandse versie met TU Delft als partner

Best voor

• Medewerkers die de achtergrond van AI willen begrijpen
• Organisaties die een gratis verdieping zoeken na de basis

Prijs

• Gratis

Pluspunten

• Gratis met universitaire partners
• Goede inhoudelijke basis

Minpunten

• Niet gericht op de AI Act of op dagelijkse AI-tools
• Duur niet vermeld op de site

Website: elementsofai.nl

Hoe we deze trainingen hebben gekozen

We kozen trainingen die in Nederland beschikbaar zijn en waarvan de inhoud, vorm en prijs (of het ontbreken daarvan) op de eigen site van de aanbieder te controleren zijn. Per training keken we naar wat je leert, hoe lang het duurt, wat het kost en of er een vorm van certificering is. We hebben trainingen die we alleen via vergelijkingssites konden vinden weggelaten.

Hoe kies je de beste AI-geletterdheid training

1) Stem de training af op rol en risico

Niet iedereen heeft dezelfde kennis nodig. Een medewerker die af en toe ChatGPT gebruikt, heeft genoeg aan een basiscursus. Wie beslist over AI-systemen of met hoog-risico-AI werkt, heeft verdieping nodig. Maak een lijst van de AI-tools die je organisatie gebruikt en wie ermee werkt; dat is ook het begin van je AI-beleid.

• Alle medewerkers: Nationale AI-Cursus of de Snelle Start van AI-Certified
• Beleidsmakers en HR: Learnit of de strategieworkshop van AY Automate
• Teams die met AI bouwen of automatiseren: ML6 of de bootcamps van AY Automate

2) Leg vast wat je hebt gedaan

De wet schrijft geen certificaat voor, maar je wilt kunnen laten zien welke maatregelen je hebt genomen. Houd bij wie welke training heeft gevolgd, welke afspraken over AI-gebruik gelden en hoe je die bijhoudt als er nieuwe tools bijkomen. Een certificaat per medewerker (Nationale AI-Cursus, ML6) maakt dat makkelijker.

3) Combineer basis met praktijk

Een cursus alleen verandert weinig aan hoe mensen werken. De beste resultaten komen uit een combinatie: een gratis basis voor iedereen en daarna een praktische sessie met de tools die je team echt gebruikt. Welke tools dat kunnen zijn, lees je in onze lijst met de beste AI-tools voor bedrijven.

4) Reken met tijd, niet alleen met geld

Een gratis cursus van 2,5 uur kost bij honderd medewerkers 250 werkuren. Een dagtraining kost per persoon €695 plus een werkdag. Kies per groep wat nodig is, in plaats van iedereen dezelfde zware training te geven.

Wil je na de basis echt aan de slag, met workshops die aansluiten op je eigen processen? AY Automate verzorgt AI-geletterdheid training en AI workshops voor management, operations en engineers. Plan een gratis kennismaking van 30 minuten om het juiste format te kiezen.

FAQ

Is AI-geletterdheid verplicht? Ja. Artikel 4 van de AI-verordening geldt sinds 2 februari 2025 voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. Na de wijziging door de Digital Omnibus (medio juli 2026 in werking) blijft het een verplichting, maar schrijft de wet geen specifiek niveau meer voor. Stand van zaken gecontroleerd op 31 oktober 2026.

Moet elke medewerker een AI-cursus volgen? De wet schrijft geen cursus voor. Je organisatie moet maatregelen nemen die de AI-geletterdheid van medewerkers en andere mensen die namens jou AI gebruiken bevorderen. Een training is een logische maatregel, maar je mag die afstemmen op rol en risico.

Is er een gratis AI-geletterdheid cursus? Ja. De Nationale AI-Cursus is gratis, duurt ongeveer 2,5 uur en geeft een basiscertificaat. Elements of AI is ook gratis en gaat dieper in op hoe AI werkt. AI-Certified heeft volgens de site een gratis programma en toolkit.

Welk certificaat heb ik nodig voor de AI Act? Geen specifiek certificaat. De AI-verordening schrijft geen cursus, platform of certificaat voor. Een certificaat helpt wel om te laten zien welke maatregelen je hebt genomen.

Wat kost een AI-geletterdheid training? Van gratis (Nationale AI-Cursus, Elements of AI) tot €695 excl. btw per persoon voor een klassikale dag bij Learnit. Teamworkshops bij DataNorth AI hebben een vaste prijs per groep. AY Automate rekent vanaf $397 per persoon voor openbare workshops en vanaf $1,997 voor een teampakket.

Wie houdt toezicht op AI-geletterdheid? Volgens de Europese Commissie ligt het toezicht op artikel 4 bij de nationale markttoezichthouders, niet bij het Europese AI Office. Zij houden vanaf 2 augustus 2026 toezicht. De Commissie benadrukt dat handhaving proportioneel moet zijn.

Wat is het verschil tussen een AI-cursus en een AI-geletterdheid training? Een AI-cursus kan over alles gaan, van programmeren tot prompts schrijven. Een AI-geletterdheid training richt zich op wat medewerkers moeten weten om AI verantwoord te gebruiken: hoe het werkt, wat de risico's zijn en wat de regels in je organisatie zijn.

Hoe vaak moet ik de training herhalen? De wet noemt geen termijn. AI-tools veranderen snel, dus plan minstens een jaarlijkse opfrisser en een korte sessie zodra er een nieuwe tool of nieuw beleid bijkomt.